W obliczu narastających zmian klimatycznych, utraty bioróżnorodności oraz rosnącej rywalizacji o przestrzeń morską i przybrzeżną, rola zrównoważonego zarządzania oceanami staje się kluczowym elementem globalnej polityki gospodarczej.
Wobec tych wyzwań, we wtorek 22 września 2026 roku w Pekinie odbyły się 4. Warsztaty Współpracy w zakresie Morskiego Planowania Przestrzennego dla Krajów Partnerskich Morskiego Jedwabnego Szlaku (4th Marine Spatial Planning Cooperation Workshop for Maritime Silk Road Partner Countries).
Wydarzenie przyciągnęło ponad 300 uczestników stacjonarnych oraz przeszło 2000 widzów online. Wśród nich znaleźli się przedstawiciele władz morskich, eksperci i naukowcy z około 30 krajów, a także reprezentanci chińskich agencji rządowych, instytutów badawczych, państwowych przedsiębiorstw morskich oraz czołowych think-tanków.
Kluczowe projekty i globalne dobra publiczne
Podczas warsztatów zaprezentowano konkretne owoce wielostronnej współpracy. Do najważniejszych ogłoszonych inicjatyw należą Chińsko-Kambodżański projekt ochrony strefy przybrzeżnej oraz wspólny projekt morskiego planowania przestrzennego dla obszaru Zatoki Balikpapan. Ponadto przedstawiono strategiczne instrumenty zaliczane do kategorii dóbr publicznych:
- System szkoleń partnerskich w zakresie morskiego planowania przestrzennego
- Wytyczne dotyczące składania wniosków o międzynarodowe wspólne projekty badawcze kluczowego laboratorium technologii morskiego planowania przestrzennego,
- Wskaźnik wydolności zrównoważonego rozwoju obszarów przybrzeżnych na rok 2026 dla krajów leżących wzdłuż Morskiego Jedwabnego Szlaku.
Komentując te osiągnięcia, Vidar Helgesen, sekretarz wykonawczy Międzyrządowej Komisji Oceanograficznej (IOC) UNESCO, podkreślił, że dziedzina morskiego planowania przestrzennego stale się rozwija dzięki przywództwu i wsparciu instytucji takich jak Chińska Fundacja Rozwoju Oceanów (China Oceanic Development Foundation – CODF).
Przetrwanie wysp i wyzwania błękitnej gospodarki
Eksperci uczestniczący w forum zwracali uwagę na rosnącą presję, jakiej poddawane są ekosystemy morskie. Neo Gim Huay, dyrektor zarządzająca i członek zarządu Światowego Forum Ekonomicznego (WEF) oraz przewodnicząca ds. Wielkich Chin zaznaczyła, że zmiany klimatyczne zwiększają ryzyko dla portów, infrastruktury przybrzeżnej i społeczności lokalnych.
„Utrata bioróżnorodności uderza bezpośrednio w rybołówstwo, turystykę i naturalną ochronę linii brzegowej. Jednocześnie rosnący popyt na żywność, energię, infrastrukturę i handel nasila konkurencję o przestrzeń morską. Kwestie klimatu, przyrody i rozwoju gospodarczego muszą być rozwiązywane w sposób skoordynowany” – zauważyła Neo Gim Huay.
Dla państw wyspiarskich sprawa ta ma wymiar egzystencjalny. Zameer Mohamed, wiceminister ds. rybołówstwa, rolnictwa i zasobów morskich Malediwów, podkreślił:
„Dla Malediwów ocean to nie tylko przestrzeń geograficzna. To fundament naszej gospodarki, bezpieczeństwa żywnościowego, utrzymania obywateli i rozwoju narodowego.”
Od doświadczeń do niezależności: Filozofia Chin w zarządzaniu oceanami
Pan Xinchun, wiceprzewodniczący i sekretarz generalny Chińskiej Fundacji Rozwoju Oceanów (CODF) zaznaczył, że celem planowania jest osiągnięcie równowagi między rozwojem a ochroną środowiska, co wpisuje się w definicję zrównoważonego rozwoju ONZ.
„Podejście Chin polega na dzieleniu się dobrymi praktykami, ale także lekcjami wyciągniętymi z błędów, które sami popełniliśmy. Odbudowa zniszczonych ekosystemów morskich wymaga ogromnych nakładów finansowych. Dlatego dla krajów rozwijających się i najsłabiej rozwiniętych priorytetem powinno być zapobieganie ich niszczeniu” – wyjaśnił Pan Xinchun.
Głównym wnioskiem płynącym z wypowiedzi zagranicznych delegatów było przekonanie, że celem współpracy nie jest jedynie dostarczenie gotowego dokumentu planistycznego, ale pomoc państwom partnerskim w zbudowaniu lokalnych kompetencji technologicznych, kadrowych i instytucjonalnych. Chodzi o przejście od „uczenia się z doświadczeń innych” do „samodzielnego stosowania rozwiązań”.
Proces ten przyjmuje różne formy w zależności od kraju:
- Kambodża: Przejście od planu przestrzennego do wiążącego prawa krajowego.
- Malezja: Ewolucja od pilotażowych praktyk do ogólnokrajowego wzorca.
- Indonezja: Pełna harmonizacja planowania z krajowymi przepisami i regulacjami.
Podsumowanie: Nowy silnik wzrostu gospodarczego
W ostatnich latach Chiny konsekwentnie realizują koncepcję rozwoju opartą na innowacjach, koordynacji, zielonym rozwoju, otwartości i wspólnych korzyściach. Według ekspertów branżowych, morskie planowanie przestrzenne przestało być wyłącznie narzędziem technicznym. Staje się ono głównym motorem napędowym wysokiej jakości rozwoju błękitnej gospodarki, integrującym interesy gospodarcze z ochroną zasobów naturalnych na skalę globalną.
